ماه ربيع الاول

ماه ربيع الاول
ماه ربیع الاول سومین ماه از ماههای قمری و از ماه های فرخنده برای شیعیان است. حادثه مهم و تاریخی لیله المبیت ، هجرت حضرت محمد صلی الله علیه و آله از مکه به مدینه، ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امام جعفر صادق علیه السلام، ازدواج حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم با حضرت خدیجه علیهاسلام، آغاز امامت امام مهدی علیه السلام، عیدالزهرا و هلاکت یزید بن معاویه از جمله حوادث فرخنده این ماه است.
همچنین غزوه بنی نضیر در سال 4 قمری، صلح امام حسن مجتبی علیه السلام با معاویه در سال 41 قمری، ، شهادت حضرت امام حسن عسگری علیه السلام در سال 260 قمری، واقعه احراق مکه در هنگام جنگ یزید با عبدالله بن زبیر در سال 64 قمری، حادثه صاحب زنج و قتل سیصد هزار نفر از مردم بصره به دست موفق عباسی در سال 258 از دیگر حوادث مهم ماه ربیع الاول است.
اين ماه همانگونه كه از اسم آن پيداست بهار ماههاست ؛ به جهت اين كه آثار رحمت خداوند در آن هويداست . در اين ماه ذخاير بركات خداوند و نورهاى زيبايى او بر زمين فرود آمده است ؛ زيرا ميلاد رسول خدا صل الله عليه و آله در اين ماه است و مى توان ادعا كرد كه از اول آفرينش زمين ، رحمتى مانند آن بر زمين فرود نيامده است .
از آداب اين ماه است :
1. تمام ماه را در روز تولد پيامبر صل الله عليه و آله با تلاشهاى نيكو و اطاعتهاى گرانقدر و بزرگ ، بزرگ داشته و با پروردگار خود در مورد اين نعمت بزرگ مناجات نمايد.
2. دعا كردن در اول اين ماه با دعاهايى كه روايت شده است از مهم ترين اعمال اين ماه مى باشد.
3. روز هشتم ربيع الاول ، روز وفات امام حسن عسگرى عليه السلام مى باشد. پس سزاوار است در اين روز اندوهگين باشد، بخصوص با در نظر گرفتن اين كه صاحب مصيبت حضرت امام عصر(عج ) مى باشد؛ پس بايد آن امام عليه السلام را با هر زيارتى كه به ذهنش مى رسد زيارت نموده و به امام زمان عليه السلام تسليت بگويد.
4. روز نهم ربيع الاول ، چنانكه در روايت گرانقدرى آمده است ، روز نابودى دشمن خدا بوده و اين روز و خوشحالى در آن فضيلت داشته و روز شادى پيروان آل محمد صل الله عليه و آله مى باشد. سزاوار است كه دوستان آل محمد صل الله عليه و آله شادى خود را در اين روز، به خاطر نابودى دشمن خدا آشكار كنند.
5. روز دهم ربيع الاول ، روز ازدواج پيامبر صل الله عليه و آله با حضرت خديجه عليهاالسلام مى باشد و بر شيعيان لازم است كه به خاطر تاءثير اين ازدواج مبارك و فرخنده ، در خوبى ها و سعادت ها و انتشار نورهاى درخشان و پاك ، آن را بزرگ بدارند.
6. روز هفدهم ربيع الاول ، همان طور كه گفته شد روز ميلاد حضرت رسول صل الله عليه و آله است . از كارهاى مهم اين روز، روزه داشتن اين روز، به خاطر شكرگزارى و به جا آوردن دو ركعت نماز مى باشد كه در هر ركعت آن يك بار سوره حمد، ده بار سوره قدر و ده بار سوره اخلاص مى خواند. سپس در مكان نماز خود نشسته و دعايى را كه روايت شده است را مى خواند.
7. از كارهاى مهم در روز ميلاد پيامبر صل الله عليه و آله ، رعايت آداب عيد و اظهار مراسم شرعى عيدهاى بزرگ است ، تا ديگران اين روز را به عنوان عيد بشناسند.
8. از مهمترين اعمال مهم اين روز به پايان رساندن روز خود با سلام به حاميان و نگهبانان آن روز و به درگاه آنان جهت شفاعت و اصلاح حال تضرع نمودن ، مى باشد.

برخي از وقايع اين ماه
روز اول : مهاجرت حضرت رسول اكرم (صل اللّه عليه و آله و سلم ) از مكه و ليلة المبيت .
در سال سيزدهم بعثت مردم مدينه با رسول خدا در مكه معظمه بيعت نمودند كه حضرت به مدينه مهاجرت كند و در مدينه مانند جان خود حفظ نمايند چون اين معاهده برقرار گشت مردم مدينه به وطن خود بازگشتند و كفار قريش را از پيمان ايشان با پيامبر آگاه شدند بر كين ايشان افزود و قرار بر اين گذاشتند كه از هر قبيله مردى دلاور انتخاب كرده تا با هم پيامبر را بكشند و خونش در ميان قبائل پراكنده گردد و عشيره پيامبر را قوت مقابله با تمام قبائل نمى شود اين جماعت شب اول ربيع الاول در اطراف خانه پيامبر جمع شده و قرار گذاشتند وقتى پيامبر به رختخواب رود بر سرش ‍ريخته خونش بريزند خداوند متعال به پيامبر موضوع را اطلاع داد و آيه شريفه اذ يمكر بك الذين كفروا ليُثبتوك او يقتلوك او يُخرجوك و يمكرون و يمكر اللّه و اللّه خير الماكرين (سوره انفال آيه 30) نازل شد و ماءمور گشت كه امير المؤ منين را به جاى خود بخواباند و از مكه بيرون رود.
پيامبر (صل اللّه عليه و آله و سلم ) به على (عليه السلام) فرمود خداوند امر كرده در جاى من بخوابى و من خارج شوم على (عليه السلام) عرض كرد يا رسول الله اگر من در جاى شما بخوابم شما نجات مى يابى فرمود بلى در اين موقع عرض كرد الحمد الله الذى جعل نفسى وقاء لنفس رسول اللّه و سجده شكر بجا آورد و حضرت رسول اكرم (صل اللّه عليه و آله و سلم ) او را دربرگرفت و بسيار گريست ، جبرئيل نازل و دست آن حضرت را گرفت و از خانه بيرون بُرد و حضرت پيامبر اين آيه را تلاوت نمود وجعلنا من بين ايديهم سدّا و من خلفهم سدّا فاغشيناهم فهم لا يبصرون و كف خاكى به روى ايشان پاشيد و فرمود شاهت الوجوه (يعنى زشت شود رويها) مشركين حضرت را نديدند و پيامبر به غار ثور تشريف بردند و سه روز در آنجا ماندند روز چهارم روانه مدينه گرديده و در دوازدهم ربيع الاول وارد مدينه طيبه شدند و اين هجرت به اشاره امير المؤ منين مبدء تاريخ مسلمانان قرار گرفت چنانكه در اول كتاب مشروحا به اين موضوع پرداخته شده .
2- حضرت امام حسن عسكرى (عليه السلام) را در اين روز مسموم نمودند 260 ه

روز سوم :حصين بن نمير كعبه معظمه را سنگ باران كرد و سوزانيد 64 ق :
يزيد بن معاويه به مسلم بن عقبه نوشت هر وقت از مدينه فارغ شدى به جانب مكه معظمه برو و به قلع عبدالله بن زبير بپرداز چون مسلم از قتل و غارت اهل مدينه فارغ شد عزم مكه و قتل عبدالله و خراب كردن خانه خدا پرداخت و در راه آثار مرگ را در خود مشاهده كرد حصين بن نمير ملعون را خواند بامر يزيد سردارى لشكر را باو داد و گفت ملاحظه نكنى كه خانه خداست امر يزيد از او بالاتر است منجنيق ها را نصب كرده و از خرابى خانه خدا و قتل خويشان پيغمبر (صل اللّه عليه و آله و سلم ) پرهيز مكن و بعد از اين سخنان بدرك واصل شد.
حصين با لشكر شام وارد مكه گرديد به كوه ابوقبيس و اطراف مكه منجنيقها را نصب كرد و آتش و سنگ مى انداختند در سوم ماه ربيع الاول سال 64 ق اثواب و ابواب كعبه و مسجدالحرام را سوختند و بيت الله الحرام برهنه ماند.

روز چهارم :خروج حضرت رسول اكرم (صل اللّه عليه و آله و سلم ) از غار ثور 13 بعثت .
سه روز پيامبر اسلام در غار ثور بود و امير المؤ منين روزها به غار سر ميزد و روز سوم پيامبر تصميم گرفت به مدينه برود از امير المؤ منين سه شتر خواست تاشب حركت نمايد و حضرت على را جانشين و مؤ تمن خود قرار داد جهت ردّ امانات و اداء ديون و حركت دادن دختران و عيالات به مدينه .
حضرت امير با عبدالله بن اريقط شتران را فرستاد پيامبر اسلام شب چهارم ربيع الاول از غار خارج شد و هنگام خروج از مكه معظمه درنهايت حزن و اندوه بود به كعبه خطاب نمود، اى حرم الهى خدا مى داند علاقه مرا به تو و اگر اهل تو مرا بيرون نمى كردند غير از تو شهرى را اختيار نمى كردم من مى روم و از جدائى تو غمگينم .
جبرئيل نازل شد و آيه انّ الذى فرض عليك القرآن لرادّك الى معاد يعنى همان خدائى كه احكام قرآن را بر تو واجب كرد تو را به جايگاه و زادگاهت باز مى گرداند، خداوند پيامبر را تسلّى داد كه دوباره مراجعت خواهى نمود.
ابوبكر و عامر و عبدالله بن اريقط دليل راه و ملازم ركاب همايون بودند از بيراهه به مدينه رهسپار شدند و در راه كرامات متعدده از پيامبر ظاهر شد و مسلمين مدينه شب و روز در انتظار حضرت پيامبر بودند و هر روز از مدينه بيرون مى آمدند و ماءيوس برمى گشتند تا خبر مقدم مبارك را شنيدند و تا حيره به استقبال سيد عالم شتافتند.

روز پنجم: وفات جناب سكينه دختر حضرت امام حسين (عليه السلام) در سال 117 ق :
سكينه با ضمّ سين و فتح كاف دختر امام حسين (عليه السلام) و والده ماجده اش رباب دختر امرءالقيس است سكينه زنى بزرگوار و عاقله و فصيحه و بليغه و از علم و ادب و شعر حظّ وافر داشت بعد از وفاتش به احترام آن خاتون خالدبن عبدالملك حاكم مدينه پيغام داد جنازه را حركت ندهند تا من بيايم از شب تا صبح جنازه به تاءخير افتاد و در اطراف آن جنازه عطر و عودها سوزانيدند بعضى نوشته اند در مدينه مدفون است و بعضى در مصر دانند و بعضى در مكه .

روز هشتم:شهادت حضرت ابومحمد امام حسن عسكرى در اثر زهريكه معتمد بالله عباسى به آن حضرت داد 260 ق و آن مظلوم 28 سال داشت كه شهيد گرديد.

روز نهم :كشته شدن عمر بن خطاب 23 قمرى يا كشته شدن عمر بن سعد (وقايع الشهور بيرجندى ) 66 قمري .

روز دهم :1- رحلت حضرت لوط پيغمبر در 82 سالگى و آن حضرت پسر هارون برادر حضرت ابراهيم (عليه السلام) است كه هر دو پسر تارخ مى باشند و لوط در شهر اردن نزول كرد و آنهارا هدايت مى نمود و به زراعت اشتغال داشت .- ازدواج پيغمبر (صل اللّه عليه و آله و سلم ) با جناب دختر خويلد بن اسد بن عبدالعزّى بن قصىّ بن كلاب 15 سال قبل از بعثت .
2- وفات جناب عبدالمطّلب سال هشتم از عامّ الفيل

.روز دوازدهم :1- هلاكت معتصم بالله محمد عباسى پسر هارون الرشيد-  2-ورود حضرت رسول اكرم (صل اللّه عليه و آله و سلم ) به مدينه 13 بعثت 3-انقراض حكومت بنى اميّه 132 ق.

روز هفدهم :ولادت باسعادت اشرف كاينات حضرت خاتم الانبياء رسول اكرم (صل اللّه عليه و آله و سلم ) در عام الفيل .

در هفده ماه ربيع الاول قريب طلوع فجر در مكه معظمه به عهد كسرى در عام الفيل مفخر موجودات قدم به دنيا نهاد چون متولد شد در كعبه برو افتاد و ايوان كسرى بلرزه درآمد و درياچه ساوه فرو رفت آتشكده هزار ساله فارس خاموش گشت و مختون از طرف لايزال روى به طرف كعبه در حال سجده با انگشت مبارك اشاره كرد و فرمود لا اله الّا اللّه ، آمنه صدائى شنيد كه بهترين خلق متولد شد او را محمد نام كن و هاتفى ندا كرد :جاء الحق و زهق الباطل انّ الباطل كان زهوقا.
بعقيده بعضى از علماى شيعه حضرت در دوازدهم اين ماه متولد شده .
2- ولادت با سعادت امام ناطق حضرت ابوعبداللّه جعفر الصادق (عليه السلام) سال 83 قمرى در مدينه و والده معظمه اش فاطمه مسماة بام فروه دختر قاسم بن محمد بن ابى بكر.
سال سيزدهم بعثت مبدا هجرت حضرت رسول صلى الله عليه و آله بود از مكه معظمه به مـديـنـه مـنـوره و در آن شـب در غـار ثـور مـخفى شد و حضرت امير عليه السلام جان خود را فـداى جـان شـريـف او نـمـود و در جـاى آن حـضـرت خـوابـيـد و از شـمـشـيـرهـاى قـبـايـل مـشـركـيـن پـروا نـكـرد و فـضـل خـود و مـواسـات و بـرادرى خـود بـا رسول صلى الله عليه و آله بر تمام عالم ظاهر گردانيد
و آيه كريمه :و من الناس من يـشـرى نـفـسـه ابـتـغـاء مـرضـات الله در شـاءنـش نازل گرديد.

برخي از اعمال اين ماه
روز اول :
عـلمـاء گـفـتـه انـد مـسـتـحـب اسـت كـه بـراى تـشـكـر نـعـمـت سـلامـتـى رسول خدا و اميرالمؤ منين عليه السلام روزه بدارند و زيارت آن دو بزرگوار در اين روز مـنـاسـب اسـت .و سـيـد بـن طـاووس در اقـبـال بـراى ايـن روز دعـايـى نقل فرموده است و در اين روز، به قول شيخ طوسى و كفعمى حضرت عسكرى عليه السلام وفـات كـرده اسـت و مشهور روز هشتم است و شايد در چنين روزى شروع بيمارى آن حضرت بوده است .
روز نهم :
 روايتى نقل شده كه : هر كه در اين روز چيزى انفاق كند گناهانش آمـرزيـده شـود و گـفـتـه انـد كـه : مـسـتـحـب اسـت در ايـن روز اطـعام برادران مؤ من و خشنود گردانيدن آنها و توسعه دادن در نفقه و پوشيدن لباسهاى نو و شكر و عبادت حق تعالى ،و ايـن روز، روز، بـرطرف شدن غمها است و روز بسيار شريفى است. و چون روز هشتم ماه وفـات امـام حـسـن عـسـكـرى عـليـه السـلام بـوده ايـن روز، روز اول امامت حضرت صاحب الزمان ارواح العالمين فداه بوده و سبب مزيد شرافتش مى باشد.
روز دوازدهم:
در ايـن روز بـه قـول شـيـخ كـلينى و مسعودى و مشهور بين عامه ولادت با سعادت حضرت رسـول صـلى الله عـليـه و آله اسـت. و مـسـتـحـب اسـت در آن خـوانـدن دو ركـعت نماز در ركعت اول بـعـد از حمد سه مرتبه سوره جحد (قل يا ايها الكافرون ) و در ركعت دوم سه مرتبه توحيد و همچنين در اين روز آن حضرت به مدينه وارد شده اند.
روز شانزدهم :
در كتاب كامل شيخ بهائى است كه اهل بيت امام حسين عليه السلام در اين روز وارد شام شده اند.
شب هفدهم :
شب ولادت حضرت خاتم الانبياء صلى الله عليه و آله و شب بسيار مباركى است و سيد بن طاووس نقل كرده كه معراج آن حضرت در مثل چنين شبى بوده است .
روز هفدهم (ربيع الاول )
ايـن روز بـنـابـر مشهور بين علماى اماميه روز ولادت با سعادت حضرت خاتم الانبياء محمد بـن عـبـد الله صلى الله عليه و آله است و معروف آن است كه ولادت با سعادت آن حضرت در خـانـه خـودش و در وقـت طـلوع فـجـر روز جـمـعـه عـام الفيل ، در ايام سلطنت انوشيروان در مكه معظمه واقع شده است .
 و روايت شده كه در صبح ولادت آن جناب هر بتى كه بر روى زمين بود به رو افتاده بود و ايوان كسرى بلرزيد و چـهـارده كنگره از آن سقوط كرد. و آب درياچه ساوه خشكيد و در وادى سماوه آب جارى شد و آتـشـكـده فـارس خـامـوش شـد در صـورتـى كـه هـزار سـال بود كه خاموش نشده بود و در آن شب نورى از طرف حجاز ظاهر شد و منتشر گرديد تـا بـه مـشـرق عـالم رسـيـد و در آن صـبـح تخت هر پادشاهى از پادشاهان دنيا سرنگون (واژگـون ) شـده بـود
و در آن روز هـيـچ سلطانى نتوانست سخن بگويد و تمام آن ها گنگ شـده بـودنـد و علم كاهنان و سحر ساحران باطل شد و ميان هر كاهن و همزاد او كه براى او خبر مى آورد، جدايى افتاد.و ابليس در آن وقت صيحه زد و ناله نمود و شيطانك هاى خود را جـمـع كـرد آنـهـا گـفتند: اى آقاى ما چه شما را فزع و ناراحتى آورده است ؟ گفت : واى بر شـمـا، بـه يـقـين حادثه عجيبى در زمين پديد آمده است كه از زمان رفع (بالا رفتن ) عيسى تـاكـنون پديد نيامده بود، برويد و بگرديد و ببينيد چه حادثه اى رخ داده است و براى مـن خـبـر آن را بـيـاوريـد، آنـهـا رفتند و برگشتند و گفتند: خبرى نيافتيم .
ابليس گفت : اسـتـعـلام ايـن امـر كـار خـود من است ، پس فرو رفت در دنيا و جولانى كرد تا به حرم مكه رسـيـد، ديـد كـه اطـراف حـرم را مـلائكـه احـاطـه كـرده انـد، خـواسـت داخـل حـرم شـود كـه بـر او صـيـحـه زدنـد، بـرگـشـت و از طـرف كـوه حـرا داخـل شـد جـبـرئيـل او را صـيـحـه زد كـه بـرگـرد - لعـنـت خـدا بـر تـو بـاد –
گـفـت : اى جـبـرئيـل ، از تـو سـوالى دارم بـگو كه امشب چه اتفاقى افتاده است ؟
فرمود: ولادت محمد صلى الله عليه و آله واقع شده ، گفت ، از براى من در او نصيبى هست ؟
فرمود: نه ،
گفت : در امت او بهره اى درام ؟ فرمود: بلى
گفت ، راضى شدم .
و همچنين روايت شده كه چون آن حـضـرت متولد شد بتهايى كه در كعبه گذاشته بودند همه به رو پايين افتادند.و چون شـب شـد نـدايـى از آسـمـان بـلنـد گـرديـد كـه :جـاء الحـق و زهـق البـاطـل ان البـاطـل كـان زهـوقا
و آن شب سراسر دنيا روشن شد و هر سنگ و كلوخى و درختى كه بود، خنديد و هر چه كه در آسمان و زمين بود خدا را تسبيح كرد و شيطان فرار كـرد و مـى گفت : بهترين امتها و بهترين خلايق و گرامى ترين بندگان و سرور عالميان مـحـمـد صـلى الله عـليـه و آله اسـت .
و هـمـچـنـيـن در ايـن روز شـريـف در سـال 83 (هـشـتـاد و سه ) ولادت امام جعفر صادق عليه السلام واقع شده است و باعث مزيد فضل و شرافت اين روز گرديده است . والده ماجده آن حضرت جناب ام فروه دختر قاسم بن مـحـمـد بـن ابـى بكر است و آن بانو از پرهيزگاران و نيكوكاران بوده و قاسم از فقهاء سـبـعـه (هـفـت گـانـه ) مدينه و از معتمدان و از افراد نزديك به حضرت امام زين العابدين عـليـه السـلام و سبط يزد گرد پادشاه عجم است و با جناب على بن الحسين عليه السلام پـسـر خـاله اسـت . و بـالجـمـله ،
ايـن روز (هـفـدهـم ربـيـع الاول ) روز بـسـيـار شـريـفـى اسـت و از بـراى آن چـنـد عمل است .
1 - غسل
2 - روزه و بـراى آن فـضـيلت بسيار است و روايت شده كه هر كه اين روز را روزه بگيرد خـدا ثـواب روزه يك سال را براى او بنويسد و اين روز يكى از آن چهار روزى است كه در تمام سال به فضيلت روزه ممتاز است .
3 - زيارت حضرت رسول صلى الله عليه و آله از نزديك يا دور
4 - زيـارت امـيرالمؤ منين عليه السلام به همان زيارتى كه حضرت صادق عليه السلام انجام داده ، و تعليم محمد بن مسلم فرموده است .
5 - در وقـتـى كـه روز بـالا بـيايد دو ركعت نماز كند در هر ركعت بعد از حمد ده مرتبه انا انـزلنـاه و ده مـرتـبـه تـوحـيـد بـخواند و بعد از سلام در مصلاى خود بنشيند و اين دعا را بخواند: اللهم انت حى لا تموت ...
6 - آن كه مسلمانان ، اين روز را تعظيم نمايند و تصدق و خيرات نموده و مؤ منين را مسرور كـنـنـد.

منابع
هدایة الانام الی وقایع الایام، محدث قمی، ص 70؛ مفاتیح الجنان، ص 53.
مرواريدهاى درخشان (لئالى منثوره).

تاریخ ارسال: 1390/11/18
تاریخ بروزرسانی: 1390/11/18
تعداد بازدید: 6400

اشتراک گذاري اين صفحه telegram google+ facebook linkedin twitter

ارسال نظر